Πρηνισμός και υπτιασμός στα παιδιά: τι παρατηρούμε και πότε ζητάμε βοήθεια

Παρατηρώντας τα παιδικά πέλματα, οι γονείς μπορεί να προσέξουν αστραγάλους που γέρνουν προς τα μέσα ή μεγαλύτερη στήριξη στο εξωτερικό χείλος. Η εμφάνιση από μόνη της, όμως, δεν καθορίζει τη διάγνωση. Σημασία έχει αν το παιδί κινείται άνετα, μπορεί να παίζει όπως συνήθως και αν αλλάζει το βάδισμά του.

Τι σημαίνουν πρηνισμός και υπτιασμός

Ο πρηνισμός περιγράφει την κίνηση του ποδιού προς τα μέσα και ο υπτιασμός προς τα έξω. Και οι δύο κινήσεις αποτελούν μέρος της λειτουργίας του ποδιού κατά το βάδισμα και την προσαρμογή στην επιφάνεια. Η ορατή κλίση του αστραγάλου ή η στήριξη στο εξωτερικό χείλος δεν δείχνουν από μόνες τους αν το παιδί χρειάζεται θεραπεία. Ο ειδικός αξιολογεί το εύρος κίνησης και τις πιθανές ενοχλήσεις στο συνολικό τους πλαίσιο.

Παρατήρηση στο σπίτι χωρίς διάγνωση

Σε επίπεδη, ελεύθερη επιφάνεια παρατηρήστε το φυσικό βάδισμα, τις διαφορές μεταξύ των πλευρών, το κουτσό βάδισμα και την κόπωση. Το παιδί μπορεί να φορά τα συνηθισμένα του παπούτσια ή να μείνει για λίγο ξυπόλυτο, εφόσον η επιφάνεια είναι καθαρή, ζεστή και ασφαλής και δεν του έχει συστηθεί περιορισμός. Δοκιμάστε καθίσματα ή πλάγια βήματα μόνο σαν παιχνίδι, ανάλογα με την ηλικία και τις δυνατότητες· σταματήστε αν εμφανιστούν πόνος ή ανασφάλεια.

Η φθορά της σόλας είναι χρήσιμη πληροφορία, αλλά από το εσωτερικό ή εξωτερικό χείλος δεν μπορείτε να προσδιορίσετε αξιόπιστα τον πρηνισμό ή τον υπτιασμό. Ούτε ένα ανώδυνο κάθισμα αντικαθιστά την εξέταση. Στη συνάντηση μπορείτε να φέρετε τα παπούτσια που φορά συνήθως και μια σύντομη καταγραφή των ενοχλήσεων.

Τι είναι συνηθισμένο και πότε χρειάζεται προσοχή

Στα μικρά παιδιά η χαμηλότερη καμάρα και η θέση πρηνισμού είναι συχνές. Η ανώδυνη εύκαμπτη πλατυποδία συνήθως δεν χρειάζεται θεραπεία μόνο για την εμφάνισή της. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε απόκλιση ή βάδισμα στο εξωτερικό χείλος μπορεί να αποδοθεί στην ανάπτυξη.

Επικοινωνήστε με τον παιδίατρο σε περίπτωση πόνου στο πέλμα, στον αστράγαλο, στο γόνατο ή στο ισχίο, έντονης ασυμμετρίας, δυσκαμψίας, επιδείνωσης του βαδίσματος, επαναλαμβανόμενων τραυματισμών ή περιορισμού του παιχνιδιού. Αν οι πτώσεις είναι συχνές, μπορεί να βοηθήσει και το άρθρο γιατί σκοντάφτουν τα παιδιά και τι να παρατηρείτε.

Χρειάζεται επείγουσα εξέταση αν το παιδί δεν μπορεί να στηρίξει βάρος στο πόδι, έχει έντονο ή γρήγορα επιδεινούμενο πόνο, παραμόρφωση μετά από τραυματισμό ή πυρετό και γενικά αισθάνεται άρρωστο.

Άνετα παπούτσια και ασφαλής κίνηση

Ελέγξτε το μήκος, το πλάτος, τον χώρο πάνω από τα δάχτυλα, τη συγκράτηση της φτέρνας και το κλείσιμο. Τα παπούτσια πρέπει να επιτρέπουν άνετη κίνηση και να ταιριάζουν στη δραστηριότητα· η κάμψη της σόλας αξιολογείται μαζί με τον τρόπο που περπατά το παιδί φορώντας τα.

Η ισορροπία μπορεί να εξασκηθεί μέσα από το παιχνίδι, με περπάτημα πάνω σε μια γραμμή ή στάση στο ένα πόδι, με διαθέσιμο στήριγμα και επίβλεψη. Επιλέξτε χαμηλά, σταθερά εμπόδια ανάλογα με τις δυνατότητες του παιδιού. Το γρασίδι, η άμμος ή ένα χαλί μπορούν να προσφέρουν ποικιλία στο παιχνίδι, εφόσον είναι ασφαλή. Το ξυπόλυτο βάδισμα είναι μια επιλογή, όχι θεραπεία του πρηνισμού ή του υπτιασμού. Αν υπάρχουν ενοχλήσεις, ακολουθήστε την εξατομικευμένη σύσταση του φυσικοθεραπευτή.

Συχνές παρανοήσεις στην επιλογή παπουτσιών

• Η ενισχυμένη φτέρνα δεν είναι αυτομάτως επιβλαβής ούτε απαραίτητη για κάθε παιδί. Η στήριξη μπορεί να αποτελεί μέρος της σύστασης για συγκεκριμένες δυσκολίες· από μόνη της δεν καθορίζει την καταλληλότητα του παπουτσιού.
• Μην αντικαθιστάτε το πλάτος με περιττό μήκος. Αν το ζευγάρι πιέζει στα πλάγια, αναζητήστε καταλληλότερη φόρμα και ελέγξτε μήπως ένα υπερβολικά μεγάλο παπούτσι γλιστρά.
• Η ακαμψία και το βάρος δεν εγγυώνται σταθερότητα. Μην αλλάζετε όμως παπούτσια ή βοηθήματα που έχουν συνταγογραφηθεί χωρίς συνεννόηση με τον ειδικό.

Συχνές ερωτήσεις

Βοηθούν οι ορθοπεδικοί πάτοι;
Σε ορισμένες επώδυνες καταστάσεις μπορεί να ανακουφίσουν τα συμπτώματα, αλλά δεν είναι αυτομάτως απαραίτητοι στην ανώδυνη εύκαμπτη πλατυποδία. Η επιλογή εξαρτάται από την εξέταση· οι πάτοι δεν εγγυώνται αλλαγή του σχήματος της καμάρας και δεν χρειάζεται να είναι πάντα κατά παραγγελία. Το θέμα εξηγεί και το άρθρο για τα ορθοπεδικά παπούτσια για παιδιά.

Μπορεί ο πρηνισμός ή ο υπτιασμός να «διορθωθεί με προπόνηση»;
Τα παιχνίδια μπορούν να αναπτύξουν την ισορροπία και τις κινητικές δεξιότητες, αλλά δεν εγγυώνται αλλαγή της θέσης του ποδιού. Η στοχευμένη άσκηση πρέπει να βασίζεται στις ανάγκες του παιδιού, ιδιαίτερα αν έχει πόνο ή λειτουργικό περιορισμό.

Παρατηρήστε την άνεση και τη λειτουργία, όχι ένα τέλειο αποτύπωμα. Για την καθημερινή αλλαγή παπουτσιών σε εσωτερικούς χώρους μπορείτε να δείτε τις παιδικές παντόφλες ANTAL και να συγκρίνετε τις διαστάσεις με τα πέλματα του παιδιού. Αυτή η επιλογή δεν αντικαθιστά τη συνιστώμενη θεραπεία.

Επιστημονικές πηγές: NHS Wales – παιδικό πέλμα και αστράγαλος· AAOS – εύκαμπτη πλατυποδία στα παιδιά· NHS Greater Glasgow and Clyde – πλατυποδία· NHS Wales – επιλογή παιδικών παπουτσιών· NHS – χωλότητα και επείγοντα συμπτώματα.