Βλαισότητα πτέρνας και γόνατα σε Χ στα παιδιά: τι είναι συνηθισμένο και πότε ζητάμε βοήθεια

Η βλαισότητα της πτέρνας και τα γόνατα σε Χ δεν είναι το ίδιο. Στη βλαισή πτέρνα, όταν τη βλέπουμε από πίσω, η φτέρνα αποκλίνει προς τα έξω από τον άξονα της κνήμης· αυτό μπορεί να συνδέεται με χαμηλότερη καμάρα και την εντύπωση αστραγάλου που γέρνει προς τα μέσα. Στα γόνατα σε Χ, τα γόνατα πλησιάζουν μεταξύ τους και παραμένει απόσταση ανάμεσα στους αστραγάλους. Η εμφάνιση από μόνη της δεν δείχνει αν το παιδί χρειάζεται θεραπεία.

Πώς αναπτύσσεται ο άξονας των κάτω άκρων

Στην πρώιμη παιδική ηλικία η θέση των ποδιών αλλάζει: μετά από περίοδο ποδιών σε Ο, η θέση σε Χ είναι συνήθως εντονότερη περίπου μεταξύ τριών και τεσσάρων ετών. Στη συνέχεια ο άξονας αλλάζει σταδιακά με την ανάπτυξη. Η ανώδυνη εύκαμπτη πλατυποδία μπορεί επίσης να είναι συνηθισμένη παραλλαγή. Οι φτέρνες και τα γόνατα, όμως, πρέπει να αξιολογούνται χωριστά, μαζί με την ηλικία, τη συμμετρία και την κίνηση του παιδιού.

Τι να παρατηρείτε στο σπίτι

• Συμμετρία: φαίνεται και κινείται η μία πλευρά έντονα διαφορετικά;
• Φτέρνες και βάδισμα: αλλάζει με τον χρόνο η θέση ή ο τρόπος πατήματος;
• Άνεση: εμφανίζεται πόνος ή ασυνήθιστη κόπωση στη συνηθισμένη δραστηριότητα;
• Συμμετοχή στο παιχνίδι: αυξάνονται το σκόνταμμα, το κουτσό βάδισμα ή η απροθυμία για τρέξιμο;

Παρατηρήστε το φυσικό βάδισμα και το συνηθισμένο παιχνίδι, όχι μια επιβεβλημένη «σωστή» στάση. Τα καθίσματα ή τα άλματα ανήκουν μόνο σε ασφαλή δραστηριότητα ανάλογα με τις δυνατότητες του παιδιού· σταματήστε αν υπάρχει πόνος. Μια φωτογραφία ή ένα τεστ στο σπίτι δεν αντικαθιστούν την εξέταση. Τη διαφορά μεταξύ θέσης και κίνησης του ποδιού εξηγεί το άρθρο για τον πρηνισμό και τον υπτιασμό στα παιδιά.

Κίνηση και παπούτσια για άνετη δραστηριότητα

Τα παιχνίδια σε διαφορετικές ασφαλείς επιφάνειες μπορούν να προσφέρουν ποικιλία στην κίνηση. Το ξυπόλυτο βάδισμα είναι επιλογή σε καθαρό, ζεστό και ασφαλές μέρος, αν ταιριάζει στο παιδί και δεν υπάρχει συνιστώμενος περιορισμός. Δεν είναι θεραπεία της θέσης της φτέρνας ή των γονάτων.

Επιλέξτε παπούτσια με βάση το μήκος, το πλάτος, τον χώρο για τα δάχτυλα και τη συγκράτηση στο πόδι. Αξιολογήστε την ευκαμψία και τη στήριξη μαζί με τη δραστηριότητα και την άνεση. Μια πιο άκαμπτη ενίσχυση δεν σημαίνει από μόνη της εξασθένηση των μυών, αλλά ούτε αυτόματη διόρθωση. Μην αλλάζετε συνταγογραφημένο βοήθημα χωρίς συνεννόηση με τον ειδικό.

Πότε να συμβουλευτείτε ειδικό

Επικοινωνήστε με τον παιδίατρο σε περίπτωση επιδείνωσης της θέσης, πόνου, δυσκαμψίας, οιδήματος, έντονης ασυμμετρίας, κουτσού βαδίσματος ή άρνησης κίνησης. Μια ασυνήθιστη εξέλιξη για την ηλικία ή η επίμονη ανησυχία του γονέα αξίζουν επίσης συμβουλή. Ο γιατρός θα κρίνει αν αρκεί παρακολούθηση ή χρειάζονται ορθοπεδική εξέταση ή φυσικοθεραπεία.

Χρειάζεται επείγουσα εξέταση αν το παιδί δεν μπορεί να στηρίξει βάρος στο πόδι, έχει έντονο ή γρήγορα επιδεινούμενο πόνο, παραμόρφωση μετά από τραυματισμό ή πυρετό και γενικά αισθάνεται άρρωστο.

Συχνές ερωτήσεις

Βοηθούν οι πάτοι στο «ίσιωμα»;
Σε ορισμένες επώδυνες καταστάσεις μπορούν να ανακουφίσουν τα συμπτώματα, αλλά δεν είναι αυτομάτως απαραίτητοι στην ανώδυνη εύκαμπτη πλατυποδία. Δεν εγγυώνται αλλαγή της καμάρας ούτε ίσιωμα των γονάτων. Η επιλογή πρέπει να βασίζεται στην εξέταση· περισσότερα εξηγεί το άρθρο για τα ορθοπεδικά παπούτσια για παιδιά.

Είναι η βλαισότητα πάντα πρόβλημα;
Όχι. Ορισμένες αποκλίσεις αποτελούν μέρος της ανάπτυξης ή ανώδυνη παραλλαγή. Σημασία έχουν η ηλικία, ο βαθμός, η συμμετρία, ο πιθανός πόνος και η λειτουργία, όχι μόνο η ετικέτα «βλαισότητα».

Ποια αθλήματα είναι κατάλληλα;
Ποδήλατο, κολύμβηση, παιχνίδια στην παιδική χαρά ή περίπατοι μπορούν να επιλέγονται ανάλογα με την ηλικία, το ενδιαφέρον και τις δυνατότητες του παιδιού. Αν υπάρχει πόνος, διακόψτε τη δραστηριότητα και ζητήστε συμβουλή. Η συνηθισμένη αναπτυξιακή θέση σε Χ δεν απαιτεί από μόνη της απαγόρευση της άθλησης ή ειδικές ασκήσεις για ίσιωμα.

Παρακολουθήστε την άνεση και τις αλλαγές με τον χρόνο. Για τη συνηθισμένη αλλαγή παπουτσιών σε εσωτερικούς χώρους μπορείτε να δείτε τις παιδικές παντόφλες ANTAL και να συγκρίνετε τις διαστάσεις τους με τα πέλματα του παιδιού. Αν έχει συστηθεί θεραπεία, ακολουθήστε τις οδηγίες του ειδικού.

Επιστημονικές πηγές: Nottingham University Hospitals – πλατυποδία και θέση της φτέρνας· NHS inform – ανάπτυξη ποδιών σε Ο και σε Χ· AAOS – εύκαμπτη πλατυποδία στα παιδιά· NHS – χωλότητα και επείγοντα συμπτώματα.