Hielpijn bij kinderen en de ziekte van Sever: oorzaken, verlichting en weer bewegen

De ziekte van Sever, ook apofysitis calcanei genoemd, is een veelvoorkomende oorzaak van hielpijn bij kinderen in de groei. Het gaat om irritatie van het groeigebied van het hielbot door herhaalde belasting, vooral rennen en springen. Klachten kunnen toenemen op een harde ondergrond en bij intensieve training. Niet elke hielpijn betekent echter deze diagnose.

Hoe kan het zich uiten?

Kenmerkend zijn pijn in één of beide hielen tijdens bewegen of na training, gevoeligheid van de hiel en verlichting na rust. Ochtendstijfheid of mank lopen kunnen erbij komen. Symptomen alleen of thuis in de hiel knijpen bevestigen de diagnose niet; een arts beoordeelt de oorzaak met onderzoek en sluit zo nodig andere problemen uit.

Wat kan thuis helpen?

• Pas de belasting aan: beperk tijdelijk rennen, springen en andere activiteiten die pijn oproepen. Zwemmen of andere minder belastende beweging kan blijven als die pijnvrij is en past bij het advies van de deskundige.
• Koelen: kort een koud kompres via een handdoek aanbrengen na belasting kan klachten verminderen. Leg ijs niet rechtstreeks op de huid.
• Oefenen: als de pijn is afgenomen kan de fysiotherapeut rustige kuitrekoefeningen en passende versterking laten zien. Werk pas aan de landingstechniek als bewegen pijnvrij is; het kind moet geen sprongen oefenen door de pijn heen.
• Schoenen: goed passende sportschoenen met geschikte demping en hielondersteuning kunnen verlichting geven. Alleen buigzaamheid of het label barefoot is geen behandeladvies; bij klachten wordt de keuze bepaald door de specifieke behoeften van het kind.

Terugkeer naar sport volgens de klachten

Het tempo van terugkeer wordt bepaald door symptomen en het advies van de behandelend deskundige. Een vast aantal dagen of hetzelfde percentage trainingsopbouw geldt niet voor elk kind.

1. Eerst moeten rust, gewoon lopen en de volledige enkelbeweging pijnvrij zijn, zonder mank lopen.
2. Probeer daarna kort rustig hardlopen en geleidelijk moeilijkere bewegingen, zolang die pijnvrij blijven.
3. Voor volledige terugkeer moet het kind ook snel kunnen rennen, springen en hinkelen zonder pijn; voeg richtingsveranderingen en sportbewegingen geleidelijk toe.

Keert de pijn terug, verminder dan de belasting en spreek het vervolg af. Ook de reactie na de activiteit telt, niet alleen het kunnen afmaken van de training.

Wanneer naar de arts?

Dringende beoordeling is nodig als het kind niet op de voet kan staan, ernstige of snel toenemende pijn heeft, een vervorming na een ongeval heeft of koorts heeft en zich algemeen ziek voelt. Schrijf deze symptomen niet automatisch toe aan de ziekte van Sever.

Neem ook contact op met de huisarts of kinderarts bij onverklaard mank lopen, aanhoudende of duidelijke zwelling of pijn die ondanks minder belasting niet afneemt of steeds terugkeert. Wacht geen vast aantal weken alleen omdat de pijn op groeiklachten lijkt.

Veelgestelde vragen

Helpt een zacht hielkussentje?
Een dempend hielkussentje kan bij sommige kinderen druk en schokken verminderen. Het vervangt echter geen aanpassing van pijnlijke belasting of onderzoek. Geschiktheid en ruimte in de schoen moeten individueel worden beoordeeld.

Heeft het kind inlegzolen of orthopedische schoenen nodig?
Niet automatisch. Afhankelijk van de bevindingen kan een deskundige een hielkussentje, inlegzool of andere schoenaanpassing adviseren. Het artikel over orthopedische schoenen voor kinderen legt meer uit.

Het doel is terugkeer naar passend bewegen zonder pijn. Zoek je gewone wisselschoenen voor binnen, bekijk dan de kinderpantoffels van ANTAL. Kies volgens de maten en eventuele deskundige adviezen; pantoffels zijn geen behandeling voor de ziekte van Sever.

Deskundige bronnen: AAOS – ziekte van Sever; Lurie Children's – behandeling en terugkeer naar sport; Nemours KidsHealth – kenmerken en zorg; NHS – mank lopen en dringende symptomen bij kinderen.